ضرورت وکالت در دادرسی ویژه اطفال

 ضرورت وکالت در دادرسی ویژه اطفال
ارشیاناز حیدریان *
شیوه دادرسی اطفال و نوجوانان دارای وجوه افتراقی متعددی با شیوه دادرسی بزرگسالان است.دادرسی مجموعه مقرراتی است که از مرحله کشف جرم تا تعقیب متهم و تحقیقات مقدماتی و اجرای آن در محاکم کیفری اعمال می شود.در مورد اطفال و نوجوانان کمتر از 18 سال به لحاظ شرایط جسمی و روحی و اجتماعی ویژه آن‌ها در مقررات بین‌المللی و نظام داخلی کشورها  دادرسی ویژه پیش بینی شده و براساس دستاوردهای علوم جنایی و جرم‌شناسی می‌توان گفت دادرسی ویژه اطفال مجموعه قواعدی است که در زمینه کشف جرم،تحقیقات مقدماتی،نحوه محاکمه،صدور حکم و اجرای آن از بدو تماس کودک با مقامات قضایی به لحاظ ارتکاب اعمال مغایر با قانون تا ختم رسیدگی با هدف تامین و حفظ منافع عالیه کودکان ونوجوانان باید رعایت شود. به هنگام انجام تحقیقات و رسیدگی به اتهامات اطفال و نوجوانان،حضور والدین یا سرپرستان قانونی طفل یا نوجوانان و همچنین  وکیل یا مشاوره حقوقی از حیث حمایت  ومعاضدت روانی –عاطفی و حقوقی ایشان دارای کمال اهمیت است. به همین جهت طبق ماده 15حداقل قواعد استاندارد سازمان ملل برای دادرسی ویژه اطفال وبند 3«ماده40» پیمان نامه حقوق کودک حضور ایشان در هنگام تحقیقات امری ضروری است.در عین حال حسب قواعد مزبور،اگر حضور والدین یا سرپرستان قانونی، به تشخیص مرجع ذی صلاح قضایی،مصلحت و منفعت آنان را در فرآیند دادرسی تامین نکند،الزامی به حضور ایشان نیست. در حقوق ایران طبق«ماده 220»قانون آیین دادرسی کیفری،قاضی مکلف است به ولی یا سرپرست قانونی طفل اعلام کند که شخصاٌ در دادگاه حاضر شود یا برای او وکیل تعیین کند. چنانچه اقدام به تعیین وکیل نکرده و شخصا حاضر نشوند، دادگاه برای طفل وکیل تسخیری تعیین خواهد کرد. در عین حال حسب «ماده 225» همان قانون، در صورتی که دادگاه حضور وکیل یا سرپرست قانونی طفل را لازم نداند بدون حضور ایشان رسیدگی خواهد کرد.
نکته قابل ذکر این است که در اسناد بین‌المللی مورد اشاره حضور وکیل یا مشاور حقوقی در رسیدگی به اتهام اطفال و نوجوانان در هر حال الزامی است. به این معنی که چنانچه ولی یا سرپرست قانونی با وجود حضور خود در تحقیقات و دادرسی مبادرت به تعیین وکیل یا مشاوره حقوقی نکند، حق درخواست معاضدت حقوقی رایگان برای طفل و نوجوان پیش بینی شده است.حال آن که در حقوق ایران، چنانچه ولی یا سرپرست قانونی طفل در جلسه رسیدگی حاضر شود، با وجود عدم تعیین و معرفی مشاور حقوقی، دادگاه حق رسیدگی دارد.
با این حال طبق تبصره2 «ماده 186» قانون آیین دادرسی کیفری، دادگاه مکلف است در رسیدگی به جرائمی که دارای مجازات اعدام، قصاص نفس،حبس ابد،ورجم هستند، مانند رسیدگی به جرائم بزرگسالان در صورتی که ولی یا سرپرست قانونی مبادرت به تعیین و معرفی وکیل نکرده باشند،باوجود حضور خودشان در جلسه دادرسی با حضور وکیل تسخیری به اتهام طفل یا نوجوان رسیدگی کند.ماده 24 لایحه پیشنهادی تا حدودی به رفع نقص مزبور پرداخته و مقرر می دارد: «در جرائمی که مجازات قانونی آن،اعدام یا حد یا قصاص یا حبس ابد یا 3 سال یا بیش از 3 سال حبس باشد دادگاه اطفال و نوجوانان به ولی یا سرپرست قانونی متهم اعلام می‌کند که وکیل برای او تعیین کند.در غیر این صورت دادگاه وکیل تسخیری برای متهم تعیین می‌کند. در جرائمی که مجازات قانونی آن جریمه نقدی یا شلاق یا کمتر از 3 سال حبس باشد، ولی یا سرپرست قانونی طفل می‌تواند برای دفاع از او در دادگاه حاضر شود یا وکیل برای دفاع از او تعیین کند.
همان گونه که ملاحظه می‌شود، در قسمت اخیر ماده 24لایحه پیشنهادی چنانچه ولی یا سرپرست قانونی شخصاٌ در دادگاه حاضر نشود و وکیل یا مشاور حقوقی هم معرفی نکند، برای دادگاه تکلیف قانونی تعیین وکیل تسخیری مقرر نشده است و حتی لایحه حمایت از کودکان و نوجوانان هم نتوانسته است به طور کامل این نقص را برطرف کند.
* کارشناس حقوق جزا
منبع:http://ghanoondaily.ir/Default.aspx?NPN_Id=373&pageno=5

/ 0 نظر / 49 بازدید